Η έρευνα και η έρευνα στην Ελλάδα μεταβάλλονται eecs-net-eds.eu. Ως ομάδα σύνταξης ενός οργάνου προσηλωμένου στην επιστήμη, παρατηρούμε καθημερινά τι γίνεται στα ερευνητικά κέντρα, στα ιδρύματα και στις startups της χώρας. Το τοπίο αφορά τα πάντα: από μεγάλα δημόσια ινστιτούτα και διεθνείς κοινοπραξίες μέχρι ολιγομελείς ομάδες που ελέγχουν νέες ιδέες. Σκοπός μας εδώ είναι να προσφέρουμε μια καθαρή θεώρηση του τι γίνεται στην ελληνική επιστημονική κοινότητα — ποιοι είναι οι οργανισμοί, πού εντοπίζονται τα χρήματα, τι είδους εγκαταστάσεις λειτουργούν και ποια προβλήματα παραμένουν. Το άρθρο που έπεται συγκεντρώνει αναφορές, βοηθήματα και ονόματα που ευελπιστούμε να φανούν βοηθητικά σε σπουδαστές, ειδικούς, επενδυτές ή οποιονδήποτε άλλο προτίθεται να κατανοήσει πώς εξελίσσεται ο κλάδος.
Επιστήμη & Διερεύνηση — Πόροι και Στοιχεία για την Ελλάδα
Προκλήσεις και Ρεαλιστικές Προοπτικές
Μηδενική ανάλυση δεν θα ήταν ολοκληρωμένη χωρίς μια ειλικρινή ματιά στα θεσμικά εμπόδια που παραμένουν να φρενάρουν την ελληνική έρευνα. Η γραφειοκρατία — σύνθετες διαδικασίες προμηθειών και ελέγχου δαπανών — καθιστά συχνά την υλοποίηση ενός ερευνητικού προγράμματος σε εφιαλτική εμπειρία συμμόρφωσης, σπαταλώντας πολύτιμο επιστημονικό χρόνο. Ο κρατικός προϋπολογισμός για Έρευνα και Ανάπτυξη μένει μακριά από τον ευρωπαϊκό στόχο του 3% του ΑΕΠ, με συνέπεια πολλά ελπιδοφόρα έργα να σταματούν στη μέση. Προσθέστε σε αυτό μια χρόνια δυσκολία: η αξιολόγηση της ερευνητικής παραγωγής γίνεται συχνά με βιβλιομετρικούς δείκτες που δεν αντανακλούν την πραγματική επιστημονική αξία.
Μολονότι τις δυσκολίες, οι προοπτικές φαίνονται πιο ευοίωνες από ό,τι πριν από μια δεκαετία. Το πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον έχει σταθεροποιηθεί, και η εισροή κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προσφέρει μια μοναδική χρονική συγκυρία. Τα κονδύλια για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση αποσκοπούν στην αναβάθμιση του εξοπλισμού και στη δημιουργία νέων θέσεων για επιστήμονες δεδομένων και μηχανικούς. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι η έλλειψη ευκαιριών. Είναι η ικανότητα του συστήματος να τις απορροφήσει αποτελεσματικά. Η ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, η διαφάνεια στην αξιολόγηση και η στήριξη των νέων ερευνητών είναι τα στοιχεία για να γίνει η επόμενη μέρα μια ισχυρή πραγματικότητα.
Πύλες Πληροφόρησης και Παρακολούθηση της Τρεχουσών Εξελίξεων
Η ουσιαστική πλοήγηση στον χώρο της ελληνικής επιστήμης απαιτεί πρόσβαση σε έγκυρες και επίκαιρες πηγές. Πέρα από τις ιστοσελίδες των υπουργείων και των ευρωπαϊκών θεσμών, διατίθενται εξειδικευμένες βάσεις δεδομένων που κάθε ενδιαφερόμενο άτομο πρέπει να ξέρει. Η πλατφόρμα Apella του ΕΣΥΕΔ, για παράδειγμα, είναι το κύριο σημείο καταχώρισης ερευνητικών προτάσεων για εθνική χρηματοδότηση. Το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, που διατηρεί το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης, δίνει ελεύθερη πρόσβαση σε χιλιάδες ολοκληρωμένες μελέτες, επιτρέποντας σε οποιονδήποτε να δει τι ερευνάται στη χώρα ανά επιστημονικό πεδίο.
Ως μέσο που αναλύει σε βάθος με αυτά τα ζητήματα, παρουσιάζουμε μια σειρά από πόρους που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Το ενημερωτικό δελτίο του ΕΚΤ αποτελεί μια από τις πιο πλήρεις πηγές για στατιστικά έρευνας και ανοικτές προσκλήσεις. Οι επιστημονικές επιθεωρήσεις όπως η «Ελληνική Επιθεώρηση για την Επιστήμη και την Τεχνολογία» παρέχουν αναλύσεις πάνω στις τάσεις. Εξίσου σημαντικό είναι να επιβλέπει κανείς τους ιστοτόπους των ίδιων των ερευνητικών κέντρων — εκεί οι δημοσιεύσεις και τα νέα για επιτεύγματα παρουσιάζονται πριν αξιολογηθούν από τα γενικά μέσα. Η δημιουργία ενός προσωπικού πίνακα παρακολούθησης (dashboard) με αυτές τις πηγές είναι η πιο χρήσιμη συμβουλή που είμαστε σε θέση να δώσουμε σε όσους θέλουν να είναι πάντα ένα βήμα μπροστά.
Στρατηγικές για τον Ενδιαφερόμενο Ερευνητή και Πολίτη
Για όποιον προτίθεται να εισέλθει στο ελληνικό ερευνητικό τοπίο — φοιτητής, ειδικός, δεν αλλάζει — η τακτική έχει σημασία περισσότερο από την απλή επιδίωξη ευκαιριών. Πρώτο βήμα: χαρτογράφηση των εργαστηρίων που ασχολούνται πάνω στο αντικείμενο που σας ελκύει. Αυτό επιτυγχάνεται εξετάζοντας δημοσιεύσεις σε πλατφόρμες όπως το Google Scholar και το Scopus, φιλτράροντας με ελληνική συνάφεια. Δεύτερο στάδιο: συνέδρια. Το ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Υπολογιστικής Βιολογίας ή οι συναντήσεις του ΕΙΕ είναι αφορμές για δια ζώσης επικοινωνία με μελλοντικούς συνεργάτες και μέντορες.
Συνιστούμε επίσης την εγγραφή σε δίκτυα όπως το LinkedIn για ενημέρωση ελληνικών ερευνητικών ομάδων και απευθείας σύνδεση με τα Γραφεία Διασύνδεσης των πανεπιστημίων. Αυτά γνωρίζουν συχνά μη δημοσιευμένες θέσεις για πρακτική άσκηση και υποτροφίες. Για τον ευρύτερο πολίτη, οι πρωτοβουλίες ανοικτής επιστήμης — όπως η Βραδιά του Ερευνητή κάθε Σεπτέμβριο σε πολλές ελληνικές πόλεις — αποτελούν μια εξαιρετική πόρτα στον επιστημονικό διάλογο. Το μήνυμά μας είναι απλό: η ελληνική έρευνα δεν είναι κλειστό κλαμπ. Αποτελεί ένας ζωντανός, ανοικτός χώρος που περιμένει νέες ιδέες και ανθρώπους με πάθος για ανακάλυψη.
Υποδομές και Τεχνολογικοί Χώροι: Τα Κέντρα Αιχμής
Μια από τις πλέον αισιόδοξες εξελίξεις στην ελληνική επιστημονική σκηνή αποτελεί η αναβάθμιση των ερευνητικών υποδομών. Σήμερα είναι σε θέση να υποστηρίξουν πειράματα και μελέτες υψηλού πεδίου. Το Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας στη Θέρμη Θεσσαλονίκης και το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών του ΕΚΕΤΑ συνδυάζουν υπερυπολογιστές, ρομποτική και μοριακή ανάλυση. Στην Αττική, το Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου έχει γίνει ζωντανό εργαστήριο για start-ups τεχνολογίας, ενώ το Δημόκριτος διαθέτει τον ταχύτερο υπερυπολογιστή της χώρας, τον ARIS, που εντάσσεται στις πανευρωπαϊκές υποδομές PRACE. Αυτές οι υποδομές δεν συνιστούν απομονωμένα νησιά. Συνιστούν κόμβοι που προσελκύουν επιστήμονες από όλο τον κόσμο.
Ταυτόχρονα, έχουν διαμορφωθεί σημαντικές υποδομές για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων. Ζώνες Καινοτομίας και Επιστημονικά Πάρκα παρέχουν φορολογικά κίνητρα και ταχεία αδειοδότηση για επιχειρήσεις που συνεργάζονται με πανεπιστήμια. Το Επιστημονικό Πάρκο Πατρών, το πρώτο που ιδρύθηκε στη χώρα, παραμένει ένα ζωντανό οικοσύστημα: εταιρείες λογισμικού, βιοτεχνολογίας και μηχανικής συνυπάρχουν με ερευνητικά εργαστήρια του Πανεπιστημίου Πατρών. Για τον ερευνητή που μελετά την Ελλάδα ως βάση, η ύπαρξη τέτοιων υποδομών έχει σημασία. Παρέχει πρόσβαση σε εξοπλισμό χωρίς την ανάγκη μετάβασης σε παραδοσιακούς ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς κόμβους, με λιγότερα κόστη και λιγότερα γραφειοκρατικά εμπόδια.
Διεθνείς Συνεργασίες: Η Ελλάδα ως Κόμβος Έρευνας
Η διεθνής διάσταση είναι βασικό συστατικό της σημερινής επιστήμης και η Ελλάδα εμπλέκεται ενεργητικά σε ένα σύνολο διεθνών συνεργατικών σχημάτων. Το CERN, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) και το European Molecular Biology Laboratory (EMBL) συγκαταλέγονται μερικοί από τους οργανισμούς όπου Έλληνες ερευνητές έχουν ηγετικούς ρόλους και οι ελληνικές ομάδες συμβάλλουν σε πειράματα αιχμής. Ο ελληνικός επιστημονικός λόγος δεν σταματά στη φυσική ή την αστρονομία· εξαπλώνεται σε κοινοπραξίες για τη εξέταση της κλιματικής αλλαγής στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου ελληνικοί φορείς όπως το ΕΛΚΕΘΕ και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου διευθύνουν διεθνείς ερευνητικές αποστολές.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον εμφανίζουν οι συνεργασίες πέρα από τον παραδοσιακό ευρωπαϊκό άξονα. Ανερχόμενες δυνάμεις στην Ασία και τον αραβικό κόσμο γυρεύουν επιστημονικούς εταίρους στην Ελλάδα. Η συμμετοχή της χώρας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ψηφιακής καινοτομίας (Digital Europe) ανοίγει ευκαιρίες για κοινά δεδομένα και τεχνολογία με εταίρους από 27 κράτη-μέλη. Για τον ερευνητή ή τον υπεύθυνο στρατηγικής ενός ιδρύματος, η αντίληψη των διμερών και πολυμερών συμφωνιών είναι απαραίτητη. Προτείνουμε την παρακολούθηση των δράσεων της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, η οποία δημοσιεύει τακτικά προσκλήσεις για υποβολή προτάσεων που εμπεριέχουν υποχρεωτική ή προαιρετική διεθνή συνεργασία, περιλαμβάνοντας ταξίδια, ανταλλαγές προσωπικού και κοινή χρήση εξοπλισμού.
Το Ερευνητικό Οικοσύστημα της Ελλάδας: Δομή και Βασικοί Φορείς
Η ελληνική έρευνα στηρίζεται σε ένα σύστημα πανεπιστημίων, δημόσιων ερευνητικών κέντρων και ανεξάρτητων οργανισμών, όλα αυτά σε διαρκή επαφή με την ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα. Ιδρύματα όπως το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστήμιο Κρήτης υλοποιούν εκατοντάδες ερευνητικά προγράμματα κάθε χρόνο, περιλαμβάνοντας από τις ανθρωπιστικές επιστήμες μέχρι τη φυσική και την ιατρική. Πέρα από την ανώτατη εκπαίδευση, το δημόσιο ερευνητικό δυναμικό υποστηρίζεται από κέντρα με μακρά ιστορία: το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας στην Κρήτη, το ΕΛΚΕΘΕ. Αυτοί οι φορείς διεκπεραιώνουν μεγάλα ευρωπαϊκά έργα και έχουν στη διάθεσή τους εξοπλισμό που επιτρέπει έρευνα σε ανταγωνιστικό διεθνές επίπεδο.
Μια τάση που έχει δυναμώσει αισθητά είναι η συνεργασία ακαδημαϊκών ιδρυμάτων με ιδιώτες. Τα clusters καινοτομίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη είναι πιθανόν η πιο ορατή έκφρασή της. Το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, για παράδειγμα, μετέχει σε ευρωπαϊκές συμπράξεις για την ενέργεια και την τεχνητή νοημοσύνη, εισάγοντας τεχνογνωσία και κεφάλαια στη χώρα. Το ελληνικό οικοσύστημα έχει δύο πλεονεκτήματα που δύσκολα αντιγράφονται: υψηλά καταρτισμένο προσωπικό και μια γεωγραφική θέση που αποτελεί ως φυσική γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Για όποιον ψάχνει συνεργασίες, το πρώτο βήμα είναι να αποτυπώσει αυτή τη θεσμική αρχιτεκτονική. Δείχνει περίπλοκη, αλλά δημιουργεί δρόμους σε χρηματοδότηση και δικτύωση.
Ανθρώπινοι Πόροι: Brain Drain και η Προσπάθεια Επαναπατρισμού
Το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί πιο κρίσιμο πόρο της ελληνικής έρευνας — και ταυτόχρονα η πηγή ενός από τα μεγαλύτερα προβλήματά της: της φυγής επιστημόνων στο εξωτερικό. Μελέτες του ΙΟΒΕ και του ΕΙΕ δείχνουν πως χιλιάδες Έλληνες ερευνητές, κάτοχοι διδακτορικών, δραστηριοποιούνται σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης, των ΗΠΑ και της Ασίας. Το απόθεμα τεχνογνωσίας εκτός συνόρων αποτελεί τεράστιο. Ως συντακτική ομάδα, συχνά αντιμετωπίζουμε περιπτώσεις νέων επιστημόνων που αριστεύουν σε τομείς όπως η υπολογιστική βιολογία ή οι κβαντικές τεχνολογίες, αλλά διστάζουν να επιστρέψουν. Η γραφειοκρατία και η έλλειψη σταθερών ακαδημαϊκών θέσεων αποτελούν τις βασικές αιτίες. Το φαινόμενο έχει σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα του εγχώριου ερευνητικού ιστού.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια υλοποιείται μια συντονισμένη προσπάθεια αναστροφής. Προγράμματα όπως ο Αιέν Αριστεύειν του Υπουργείου Ανάπτυξης και οι δράσεις του ΕΛΙΔΕΚ για μεταδιδακτορική έρευνα παρέχουν πλέον ανταγωνιστικούς μισθούς και χρηματοδότηση για αγορά εξοπλισμού, δημιουργούν θέσεις που πλησιάζουν τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Παράλληλα, η ανάδυση τεχνολογικών εταιρειών και πολυεθνικών που ιδρύουν κέντρα R&D στην Ελλάδα — στην φαρμακοβιομηχανία και την πληροφορική — δημιουργεί επαγγελματικούς ορίζοντες πέραν της ακαδημαϊκής καριέρας. Αυτές οι εξελίξεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η υψηλή εξειδίκευση μπορεί να βρει ανταπόκριση εντός της χώρας. Χρειάζεται όμως συνεχής εγρήγορση για να κρατηθεί αυτή η δυναμική.
Τυπικές Ερωτήσεις
Ποια άτομα είναι οι κύριοι δημόσιοι φορείς που στηρίζουν έρευνα στην Ελλάδα;
Ο βασικός εθνικός φορέας είναι το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), που ανακοινώνει δράσεις για νέους ερευνητές και ώριμα έργα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Ορίζοντας Ευρώπη είναι την κύρια πηγή. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας και οι κατά τόπους Περιφέρειες μέσω του ΕΣΠΑ, που επιχορηγούν δράσεις σύνδεσης της έρευνας με την τοπική οικονομία.
Πώς μπορώ να βρω ανοικτές θέσεις για μεταδιδακτορική έρευνα στην Ελλάδα;
Οι θέσεις αυτές ανακοινώνονται κυρίως στις ιστοσελίδες των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων, αλλά και στο EURAXESS Greece. Το ΕΛΙΔΕΚ ανακοινώνει τακτικά υποτροφίες για μεταδιδάκτορες μέσω του προγράμματος «Ενίσχυση Μεταδιδακτόρων Ερευνητών». Συνιστούμε επίσης να παρακολουθείτε τις ανακοινώσεις μεμονωμένων εργαστηρίων και να δημιουργήσετε ειδοποιήσεις σε πύλες εύρεσης εργασίας με φίλτρο την επιστημονική κατάρτιση.
Τι ακριβώς είναι τα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας και πώς βοηθούν έναν ερευνητή;
Είναι δομές εντός πανεπιστημίων και κέντρων που βοηθούν τους ερευνητές να προστατεύσουν την πνευματική τους ιδιοκτησία (κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας), να βρουν εμπορικούς εταίρους και να συστήσουν spin-off εταιρείες. Προσφέρουν νομική και επιχειρηματική συμβουλευτική, συμβάλλοντας στην ωρίμανση μιας ιδέας από το εργαστήριο στην αγορά. Στην Ελλάδα υπάρχουν σε πολλά μεγάλα ΑΕΙ όπως το ΕΜΠ και το Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Διατίθενται προγράμματα που υποστηρίζουν στον επαναπατρισμό Ελλήνων επιστημόνων από το εξωτερικό;
Ναι, η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας σε συνεργασία με το ΕΛΙΔΕΚ έχουν υλοποιήσει προγράμματα προσέλκυσης ταλέντων, προσφέροντας χρηματοδότηση για την ίδρυση ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας στην Ελλάδα. Δράσεις όπως ο «Αιέν Αριστεύειν» και υποτροφίες από ιδιωτικά ιδρύματα — το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, για παράδειγμα — στοχεύουν στην παροχή κινήτρων παραμονής ή επιστροφής υψηλά καταρτισμένων ερευνητών.
Τι είναι το Elevate Greece και τι πληροφορίες προσφέρει;
Πρόκειται για το αναγνωρισμένο Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων, που διαχειρίζεται το Υπουργείο Ανάπτυξης. Χρησιμεύει ως πλατφόρμα καταγραφής και προβολής καινοτόμων επιχειρήσεων έντασης γνώσης — πολλές από αυτές προκύπτουν από πανεπιστημιακά εργαστήρια. Διαθέτει πληροφορίες για τον κλάδο, το στάδιο ωρίμανσης και τη διεθνή παρουσία των εγγεγραμμένων εταιρειών, ενισχύοντας ευκαιρίες δικτύωσης και επενδύσεων.
Πού μπορώ να αναζητήσω ανοικτά ερευνητικά δεδομένα από ελληνικούς φορείς;
Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) διαθέτει τη διαδικτυακή πύλη searchdata.ekt.gr, η οποία συλλέγει και παρέχει ανοικτά σύνολα δεδομένων από δημόσιους φορείς. Επιπλέον, πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα φιλοξενούν ιδρυματικά αποθετήρια σύμφωνα με την πολιτική Ανοικτής Πρόσβασης. Το αποθετήριο Ήλιος του ΕΙΕ και το Πέργαμος του ΕΚΠΑ είναι άριστα σημεία εκκίνησης για την αναζήτηση ελληνικών δημοσιεύσεων και πρωτογενών δεδομένων.
Από το Εργαστήριο στην Αγορά
Ένα από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια στην ελληνική επιστημονική σκηνή είναι το πώς τα ερευνητικά κέντρα καταφέρνουν πια να δημιουργούν spin-off εταιρείες που μετατρέπουν σε προϊόντα την παραγόμενη γνώση. Τα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας των μεγάλων πανεπιστημίων — της Κρήτης, του ΕΜΠ — έχουν αναπτυχθεί σημαντικά. Βοηθούν τους ερευνητές να κατοχυρώσουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας και να σχεδιάσουν επιχειρηματικά σχέδια. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα γενιά επιχειρήσεων σε τομείς όπως τα νέα υλικά, η βιοτεχνολογία και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για την υγεία. Εταιρείες που ξεκίνησαν από το ΙΤΕ, για παράδειγμα, έχουν παρουσιάσει προϊόντα ανάλυσης ιατρικής εικόνας που χρησιμοποιούνται σήμερα σε ευρωπαϊκά νοσοκομεία.
Η διαδικασία, ωστόσο, έχει εμπόδια. Η έλλειψη εξειδικευμένων κεφαλαίων αρχικών σταδίων και η προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας εξακολουθούν να είναι προκλήσεις. Οι ερευνητές που κάνουν το βήμα συχνά σημειώνουν δυσκολίες με το κανονιστικό πλαίσιο. Παρόλα αυτά, η δημιουργία του Elevate Greece, του επίσημου μητρώου νεοφυών επιχειρήσεων, έχει βοηθήσει στο κενό προβολής και δικτύωσης. Ως επιστημονική πλατφόρμα, ακολουθούμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτές τις εταιρείες που δείχνουν πως η έρευνα δεν είναι θεωρητική άσκηση, αλλά παράγοντας για οικονομική ανάπτυξη και νέες, ποιοτικές θέσεις εργασίας εντός της επικράτειας.
Χρηματοδοτικοί πόροι Μηχανισμοί: Από το ΕΣΠΑ έως τον Ορίζοντα Ευρώπη
Η οικονομική υποστήριξη της έρευνας στην Ελλάδα βασίζεται σε τρεις άξονες: εθνικούς πόρους μέσω του ΕΣΠΑ και του ΕΛΙΔΕΚ, ευρωπαϊκά προγράμματα-πλαίσια και ιδιωτικές επενδύσεις. Το ΕΣΠΑ 2021-2027, με τον άξονα «Ανταγωνιστικότητα», επιχορηγεί δράσεις για έρευνα και καινοτομία σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ερευνητικούς οργανισμούς, με προκηρύξεις που στοχεύουν στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας, το ΕΛΙΔΕΚ, αντιπροσωπεύει μια σημαντική εθνική προσπάθεια για την υποστήριξη νέων επιστημόνων και την αναχαίτιση του brain drain. Προσφέρει υποτροφίες και χρηματοδοτήσεις που ξεκινούν από μερικές χιλιάδες ευρώ για μικρά έργα και φτάνουν σε αξιόλογα ποσά για αυτόνομες ερευνητικές ομάδες.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Ορίζοντας Ευρώπη παραμένει το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο, με προϋπολογισμό πάνω από 95 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι ελληνικοί φορείς απαιτούν ενεργό ρόλο μέσω κοινοπρακτικών σχημάτων, με έμφαση στους πυλώνες για την επιστημονική αριστεία — Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και δράσεις Marie Skłodowska-Curie, που επιτρέπουν κινητικότητα ερευνητών. Οι ελληνικοί οργανισμοί έχουν καλές επιδόσεις σε τομείς όπως η νανοτεχνολογία και η θαλάσσια βιολογία, αλλά συχνά καθυστερούν στην ταχύτητα απορρόφησης. Γι’ αυτό, η συμβουλή μας προς κάθε ενδιαφερόμενο είναι να παρακολουθεί στενά το Εθνικό Σημείο Επαφής για τον Ορίζοντα Ευρώπη και να συμμετέχει σε ενημερωτικές ημέρες που γίνονται τακτικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Έτσι μαθαίνει για ανοικτές προσκλήσεις και αναπτύσσει στοχευμένες προτάσεις.